© 2015 door Vrouwenraad met Wix.com

'Ze hebben nog nooit een vrouw in bikini gezien'
De Standaard - 28 Dec. 2015

Van redacteur Yves Delepeleire (pagina 10)


 

Na een reeks verkrachtingen door migranten leert Noorwegen mannelijke asielzoekers in de opvangcentra hoe ze een vrouw moeten behandelen. Ook bij ons gebeurt dat al.
 

'Sommige jonge, viriele mannen hebben gewoon nooit geleerd hoe zich in de buurt van een meisje te gedragen.

 

Iemand dwingen om seks te hebben is niet toegelaten in Noorwegen, ook niet als je met die persoon gehuwd bent.' Asielzoekers in het opvangcentrum van de Noorse stad Stavanger krijgen al enige tijd in groep 'les' over hoe ze een vrouw moeten behandelen. Het handboek, dat ook andere centra gebruiken, kwam er nadat onderzoek naar verkrachtingen in Stavanger tussen 2009 en 2011 had uitgewezen dat slechts drie van de twintig daders autochtone Noren waren, de anderen waren migranten, vooral van Afrikaanse origine.

 

Het feit was voor The New York Times opmerkelijk genoeg om er vorige week een groot artikel aan te wijden. De krant belichtte daarmee misschien wel een van de grootste taboes in de vluchtelingencrisis: de link tussen migratie en seksueel geweld. Weinig politici durven het thema aan te snijden, bang om de vluchtelingen en vele (moslim)migranten allemaal als potentiële verkrachters te bestempelen, onterechte angsten aan te wakkeren bij de bevolking (die nu al overal IS-terroristen ziet) en zo extreemrechtse politici in de kaart te spelen.

 

In eigen land probeerde filosoof Etienne Vermeersch (UGent) het onlangs nog, in een interview met De Standaard, door te verwijzen naar de spectaculair gestegen cijfers over verkrachtingen in Zweden. 'Er zullen altijd verscheidene factoren zijn, maar één van de verklaringen is de instroom van grote groepen moslims, onder meer uit Somalië', zei hij. De intellectueel bleek zich serieus te vergalopperen. De verklaring ligt vooral in de ruimere definitie van verkrachting in de nieuwe strafwet en een betere registratie door politie.

 

Educatieve film

Ook de burgemeester van Arendonk, Kristof Hendrickx (N-VA), verslikte zich onlangs toen hij in een brief aan de asielzoekers van het opvangcentrum op zijn grondgebied vroeg om 'de meisjes, vrouwen en dergelijke' niet lastig te vallen. Een kleine groep mannelijke asielzoekers sloofde zich volgens de burgemeester uit om de plaatselijke meisjes en vrouwen 'beter te leren kennen'.

Bewijzen of officiële klachten waren er niet, de inhoud van de brief kwam Hendrickx dan ook op kritiek te staan. Toch komt er na overleg met de directie van het opvangcentrum een 'educatieve film' om de bewoners duidelijk te maken wat gepast gedrag is.

Overdreven? In het centrum van Kapellen vinden ze ongetwijfeld van niet. Daar leren ze mannen in groepsgesprekken en met de hulp van slides al jaren dat het niet oké is om een vrouw in kort rokje 'hoer' of 'slet' te noemen en om een vrouw te dwingen tot seks.

 

Een meisje in bikini!

Eigenlijk doet Kapellen daarmee hetzelfde als Noorwegen. De aanleiding voor de sessies was gelukkig niet zo erg als in Stavanger, maar na enkele negatieve ervaringen met jonge, viriele mannen voelde de directie wel een nood.

'Van buurtbewoners kregen we al eens opmerkingen dat de jongens van het opvangcentrum meisjes streelden, bijvoorbeeld op de bus of in het zwembad', erkent Britt De Herdt, adjunct-directeur van het centrum in Kapellen (560 bewoners). 'De jonge mannen dachten dat alles mocht, omdat de meisjes een bikini droegen.'

'Ze hadden duidelijk geen idee hoe ze op een normale manier met meisjes contact moesten leggen. Kan je het hen kwalijk nemen? Ze hebben het nooit geleerd. Velen hadden in hun land nog nooit een vrouw in bikini gezien. Contact met een meisje wordt voor hen nog vaak geregeld.'

Dezelfde echo's klinken door in het verhaal van The New York Times. Zo was de 33-jarige Abdu Kelifa uit de Hoorn van Afrika in shock toen hij in Noorwegen vrouwen in het openbaar in lichte kledij zag, kussend en drinkend.

 

'Onze Arabische mannen'

Zijn het vooral de 'grote groepen moslims', zoals Vermeersch insinueerde, die andere waarden en normen meebrengen?

Gart Goorden van de Vrouwenraad: 'Op een studiedagin november zei een erkende vluchtelinge: ''Onze Arabische mannen zijn fysiek in België, maar mentaal nog in hun land, terwijl wij vrouwen fysiek én mentaal in België zijn.'' Dat vond ik treffend gezegd. Ik denk dat vrouwen zich meer willen integreren omdat ze naar de toekomst van hun kinderen kijken. Mannen houden meer vast aan hun gewoontes. '

Toch wil niemand met de vinger naar moslimmannen wijzen. Omdat normen en waarden geen probleem van religie zijn, klinkt het. De Herdt (Kapellen): 'Mannen die geen school hebben gelopen en van het platteland komen, hebben andere waarden en normen dan mannen die een diploma hebben en uit de stad komen. Dat heeft niets met religie te maken.'

De Herdt geeft zelf seksuele opvoeding aan de mannen in het asielcentrum. Aanvaarden ze wat ze hen wil bijbrengen? 'Ik wijs hen niet met de vinger. Ik probeer hen zodanig te betrekken dat de les een echt gesprek wordt. De mannen kunnen alles vragen, en dat doen ze ook. Nadien reageren de meesten positief. En ik zeg er altijd bij: wat voor mannen geldt, geldt ook voor vrouwen.'

 

Geen privacy in centra

Andere centra zouden het voorbeeld van Kapellen al hebben gevolgd. Gart Goorden is blij met zulke groepssessies en moedigt ze aan, in de eerste plaats voor de vrouwen ín de asielcentra. Want zij hebben vaak het meest te lijden onder de aanwezigheid van zoveel testosteron.

Het ergste verhaal daarover komt uit het opvangcentrum in het Duitse Giessen, waar plaats is voor 6.000 mannen en vrouwen. Volgens berichten enkele maanden geleden was er sprake van verkrachtingen, aanrandingen en dwangprostitutie.

Als het Duitse Giessen iets aantoonde, dan is het dat mega-opvangkampen nooit een goed idee zijn. Alleenstaande vrouwen zijn sowieso al bijzonder kwetsbaar in de opvang. Vaak zijn ze uit hun land gevlucht voor seksueel geweld of genitale verminking of tijdens hun vlucht aangerand. En dan belanden ze in de asielcentra ook nog eens tussen een meerderheid van jonge, viriele mannen.

In eigen land gebeurden er nog geen grote incidenten. Maar ook bij ons voelen vrouwen in de centra zich vaak (subjectief) onveilig. Dat leerde onderzoek van de Vrouwenraad enkele jaren geleden.

Het grote probleem is dat vrouwen in de meeste opvangcentra amper privacy hebben. Alleen in Arendonk en Sint-Truiden bestaan vrouwenvleugels. De vrouwen hebben een sleutel en beslissen zelf wie ze op de gang en hun kamer toelaten. In veel andere centra moeten ze langs een haag nieuwsgierige mannen naar de douche. Geruchten over (gedwongen) prostitutie zijn in grote centra ook nooit veraf.

 

In groep naar toilet

'Ik spreek geregeld met vluchtelingenvrouwen', zegt Julie Weyne, die tot voor enkele jaren in het opvangcentrum Klein Kasteeltje in Brussel werkte en met fotografe Lisa Van Damme voor het boek Transit51 portretten maakte van sterke vrouwen in het asielcentrum. 'Vaak zeggen ze me: overdag valt het mee, maar als het personeel naar huis gaat en als het donker wordt, begint het echte leven pas. Sommige vrouwen durven hun kamer niet buiten te komen. Ze slapen half wakend, alleen afgeschermd door een gordijntje, bang dat iemand plots aan hun bed staat. En ze durven alleen in groep naar het toilet of de douches op de gang te gaan.'

'Het gebeurt dat vrouwen bij de politie een klacht indienen wegens aanranding of verkrachting en dat ze die nadien weer intrekken omdat ze bang zijn of worden bedreigd', zegt Weyne. 'Als personeelslid zie je maar het topje van de ijsberg. Maar zelfs al zijn er niet veel incidenten, de belangrijkste vaststelling is dat vrouwen zich onveilig voelen. En dat onveiligheidsgevoel moeten we aanpakken. Ondanks vroegere beloftes zie ik op dit vlak weinig gebeuren.'

 

Brei-avond

Na het onderzoeksrapport van de Vrouwenraad startte die met de hulp van lokale vrijwilligers en Fedasil in de meeste asielcentra wel een vrouwenwerking.

'Wij willen de vrouwen uit hun isolement halen', zegt Gart Goorden.

'Door activiteiten voor hen te organiseren, zoals brei- of knutselmomenten, geven we hen het gevoel dat ze veilig zijn en geven we hen de kans tot rust te komen.'

Volgens Julie Weyne (Transit51) lost een brei-avond het onveiligheidsgevoel niet ten gronde op. 'Vrouwen hebben veel meer psychosociale begeleiding nodig.'

'Op zulke activiteiten komen de tongen al eens los, hoor', zegt Goorden. 'Vrouwen kunnen er in een veilige omgeving over elkaars problemen praten. Wij grijpen die momenten altijd aan om hen op hun rechten te wijzen, zoals het recht om neen te zeggen als ze door een man worden benaderd.' Empowerment, noemt de Vrouwenraad dat. Hoe meer zelfvertrouwen je vrouwen geeft, hoe sterker ze hun mannetje staan. Net daarom organiseert het opvangcentrum van Kapellen niet alleen groepssessies voor mannen, maar ook voor vrouwen.

 

'Maar', voegt Goorden eraan toe. 'Eigenlijk zouden niet de vrouwen zich moeten aanpassen, omdat ze zich onveilig voelen. Het zijn de mannen die zich moeten aanpassen en zich moeten gedragen.'

 

Yves Delepeleire

Copyright © 2015 Corelio. Alle rechten voorbehouden